Conversiewet: het kabbelende strafrecht tegen dissensus

De Wet conversiehandelingen ligt er. Op papier verbiedt 'ie pogingen om iemands seksuele gerichtheid of genderidentiteit te veranderen of te onderdrukken. Wie de toelichting doorleest komt erachter dat er aan één richting van veranderen vele jaren cel hangen, en aan de tegenovergestelde richting een vergoeding van de zorgverzekeraar. Het mechanisme is in beide gevallen identiek: congruentie tussen lichaam en psyche afdwingen. Het verschil zit in welke kant van de vergelijking je wegschuurt.

Twee richtingen, één mechaniek

De klassieke conversietherapie pakte de psyche aan om die te laten aansluiten op het lichaam. Gesprek, gebed, in extreme gevallen aversie. Schadelijk wanneer het misging — psychisch — maar zelden onomkeerbaar. De transitiegeneeskunde keert het om: het lichaam wordt aangepast aan de psyche. Puberteitsremmers, cross-sex hormonen, mastectomie, vaginoplastiek, falloplastiek. Hier is de schade bij een verkeerde indicatie wél definitief.

De asymmetrie in de praktijk

Een ouder die tegen een dertienjarig kind zegt: "Laten we wachten tot je achttien bent voor we onomkeerbare keuzes maken." Onder de nieuwe wet: mogelijk strafbaar. Een psycholoog die met diezelfde jongere onderzoekt of er trauma, autisme, geïnternaliseerde homofobie of sociale druk meespeelt. Strafbaar in beeld. Een chirurg die diezelfde jongere op haar zestiende borstamputatie biedt: handelen binnen de richtlijn.

De wetgever heeft geen evenwicht aangebracht. De wetgever heeft een voorkeur gecodificeerd.

De definitiefout

Als genderidentiteit een aangeboren, onveranderlijk gegeven is, dan is fysieke transitie overbodig — het lichaam doet er niet toe, de identiteit ligt vast. Als genderidentiteit kneedbaar is en kan veranderen onder invloed van omgeving en ontwikkeling, dan is exploratief gesprek juist legitiem. De wet kiest het meest restrictieve uit beide werelden: zó vast dat bevragen strafbaar wordt, zó open dat het lichaam moet wijken.

Onomkeerbaarheid telt niet meer

Een gesprek dat verkeerd loopt levert psychische klachten op, het lichaam blijft intact. Een medisch traject dat verkeerd loopt levert geen borsten op, geen vruchtbaarheid, verlaagde botdichtheid, seksuele functiestoornissen, een levenslange afhankelijkheid van exogene hormonen. Chloe Cole, Keira Bell, Clementine Breen — geen randgevallen, geen statistische ruis. Het proportionaliteitsbeginsel — hoe groter de potentiële schade, hoe terughoudender de interventie — wordt onder deze wet omgekeerd.

Wat een neutrale wet zou doen

Een wet die werkelijk neutraal is, zou beide richtingen onder dezelfde norm plaatsen. Niemand mag een minderjarige onder druk zetten om van seksuele gerichtheid of genderidentiteit te veranderen — in welke richting dan ook. Niet door gebed, niet door gespreksdwang, en evenmin door medische interventie. Wat nu voorligt is iets anders: een wettelijke voorkeur voor het ene type conversie boven het andere, verpakt als bescherming.

Het kabbelende water van de Tweede Kamer heeft een wet uitgespuwd die het strafrecht inzet om dissensus te smoren. Wie de kant van de scepsis kiest, kiest tegen het wetboek. Dat is geen detail. Dat is de hele wet.